MÖ 10 bin yıl öncesine kadar dayanan Maya uygarlığında takılarda başta yeşim taşı olmak üzere çiçekler, deniz kabukları, dokumalar ve nakışlı tekstil ürünleri kullanılmış. 

Gülçin Pehlivan TEZDİKER

Metal işleri yavaş yavaş Güney Amerika’dan kuzeye ince bir kıstak oluşturan Orta Amerika’ya doğru yayılmaya başlayıp Maya ve Aztek dünyasına doğru ilerler. Süslemeler, daha çok iki önemli metal süs eşyasında önemli bir role sahip, bunlardan biri levhalar diğeri ise kolyelerdir. Bugün, hala zengin bir kültüre sahip bir millet olan Mayalar’dan kalma birçok törensel yapıları Meksika, Guatemala, El Salvador ve Beliz gibi ülkelerde görmek mümkün. Maya sanatının örneklerinin muhteşemliği birçok yerde göz önündedir. Özellikle mimari ve taş ustalığı oldukça gelişmiş olan Maya uygarlığı düşüşe geçtikten sonra bölgeyi ele geçiren İspanyollar, Mayalar’ın altın çağını yaşadığı desen ve eserleri keşfederler.  Bu desen tipik mesoamerikan desenidir.

Piramitlerinden heykellerine her yerde kullanılan onları ifade eden desenler var. Mayalılar, tarihi biliyorlardı, astrolojiye hakimdiler ve kendilerine özel hiyeroglif yazıları da olan Mayalar’ın rahip-kralları genellikle koruyucu olarak tasvir edilir ve giysileri kraliyet sembollerinin detaylandırıldığı mücevherlerle donatılırdı. 

Yeşim taşı, çok kullanıldı!
Maya geleneğinde özellikle yeşim taşı kullanımı çok yaygın her türlü takıda bu taşla yapılmış eserleri görmek mümkün. Bunun dışında yapılan araştırmalarda takılarda birçok dayanıksız malzemenin de kullanıldığı görülür. Çiçekler, deniz kabukları, dokumalar, nakışlı tekstil ürünleri gibi. Güzel görünme anlayışı vücutlara yapılan dövmeler, dişlere işlenen metaller gibi birçok şekilde görülmektedir. Başın göz hizasına kadar inen süslemeler, Mayalar’da ayrı bir öneme sahip. Mücevherlerde bakır, gümüş ve altın en çok kullanılan madenlerdir. Yeşim taşı üzerine yapılan kazıma desenler o mücevherin ne için kullanıldığını gösteren kültürel bir gelenek olmuştur. Dini temalar, geometrik desenler, hayvan ve çiçek motifleri yaygın olanlardır. Mücevherler, aynı zamanda insanların toplumdaki konumları açısından da çok önemliydi. Özellikle savaşçılar bir takım özel mücevher tasarımlarına sahipti. Ölümden sonra yaşama inanan Mayalılar’ın mezarlarında Tanrı’ya hediye etmeyi planladıkları birçok değerli mücevher yapılan kazılarda ortaya çıkarılmış ve sergilenmektedir. Mayalardaki yeşim taşına