Dünyanın her yanından getirilen seçkin Antik çağ yapıtları ve etnografya koleksiyonlarını bünyesinde bulunan British Museum’a 1897’de aralarında yüzükler, mücevherler ve altın tabakların da yer aldığı bir hazine getirildiğini biliyor musunuz? 393 kıymetli parçadan oluşan Chalcis Hazinesi’nde özellikle yüzük koleksiyonu halen gizemini koruyor.

Gülçin Pehlivan TEZDİKER
Bugünkü ismiyle hazinenin bulunduğu yer, Yunanistan’ın Euboea yani Eğriboz adasındaki Halkida kasabasının limanıdır. 13 ve 14. yüzyıllarda Venedik ve İstanbul arasında çok önemli bir stratejik noktaya sahip bu bölge, özellikle Venedikli denizciler tarafından uğrak kullanılan bir limandı. Çok kullanılan limanlardan olduğu için vaktinde o bölgede sadece Yunanlar değil, Slavlar, Arnavutlar, İtalyanlar ve özellikle Yahudiler de çok iş yapıyorlarmış. Hazinenin nasıl bulunduğu tam bilinmiyor; ama 1860’larda Yunan satıcılar tarafından İngiltere’nin Ashmolean Müzesi’ne satıldığı belirtiliyor. 1897’de British Museum’a gelen hazinede 393 parça olduğu biliniyor. Gümüş ve altından yapılmış tabaklar, mücevherler, kemerler, dekorasyon ürünleri gibi çok çeşitli eseri görmek mümkün. Ayrıca, 1470 yılında Osmanlı tarafından işgal edilen Eğriboz adasındaki bu hazinede Osmanlı dönemi

madeni paraları da mevcut.

 

Yüzüklerde granül tekniği kullanılmış

Müzede yer alan bu hazinenin en ilgi çeken eserleri olan dört yüzük koleksiyonunda yer alan yüzükler, birçok yoruma sebep oluyor. Yüzüklerden biri normal boyutların dışında 45 mm çapında bir halkası ve 13 gr ağırlında. Yüzüğün beşgen çemberi ince altın levhayla çevrilmiş, yüzüğün başında granüle tekniği kullanılarak tepesine inci yerleştirilmiş ve yine aynı teknikle iki yana bombeli lal taşı yerleştirilmiş. Bu yüzüğün tasarımı o dönemin Avrupa ve Venedik yüzükleriyle benzerlik göstermezken daha çok 11. yüzyıl İslam örneklerine benzediği düşünülüyor. Yüzüğün özellikle kaş kısmı tespih başlığına benzetiliyor. Form ve detaylarıyla İslami örneklere benzediğini kanıtlıyor. Bu yüzden Suriye ya da Mısır’da yapıldığı ve deniz ticareti yoluyla bu hazineye ulaştığı düşünülüyor. Hazine’deki diğer üç yüzük de tipik geç dönem Bizans örneği sergiliyor. Üzerinde safir olan altın yüzüğün sekizgen çemberinin çapı 30 mm ve 13 gr ağırlığında. Altı taç yaprağı motifine oturan çanağın içersine safir taş yerleştirilmiş. Üçgen çemberi 32.5 mm çapında ve 14 gr ağırlığındaki diğer örnekte ise yüzüğün baş kısmına doğru stilize edilmiş canavar başlarını görmek mümkün. Bu başlar altı taç yaprağı desteliyor ve çanak içerisinde ise inci yer alıyor.  Bir diğer örneğimiz, çember 32 mm çapında 8 gr ağırlığında. Düz çemberi oyularak iki ip var gibi yapılmış. Altıgen bir çanak üzerine küçük altın boncuklar ve bir inci yerleştirilmiş. Bu üç yüzüğün de formları 6 ve 7. yüzyıl örneklerine atfedilmekle birlikte geç tarihli Chalcis Hazinesi’ne ise yine denizciler tarafından bir yerlerde bulunarak konulduğu düşünülüyor.